سال 2013 ميلادي براي بزرگداشت علم آمار در سراسر جهان و تقدير از سهم علوم آماري در توسعه‌ي جوامع، سال جهاني آمار نامگذاري شده است.  
پروفايل من
تماس با من

کلمات کليدي وبلاگ
آرشيو وبلاگ
«رونالد فیشر» پایه گذار آمار نويسنده: زهرا حرفتی - ٢ مهر ۱۳٩٢



تقریبا هر روز در روزنامه ها و مجلات می خوانیم و یا در کتابهای علمی جملاتی را مشاهده می کنیم. مانند این که سیگار کشیدن موجب سرطان ریه می شود، ورزش کردن در جلوگیری از بیماریهای قلبی موثر است و غیره. دلیل درستی این اظهار نظرها چیست؟ شواهد آماری. برای تولید یک دارو شرکت داروسازی باید داروی خود را روی گروهی از بیماران آزمایش کند و در صورتی که نتایج ازمایشها نشان دهد مزایای دارو از نظر آماری معنی دار است اجازه عرضه آن را می دهند. اگر ذهن درخشان رونالد آیلمر فیشر نبود چنین نتایجی حاصل نمی شد.


این نابغه تند مزاج کسی بود که نشان داد چگونه می توان از میان داده های خام حقایق محکم علمی را استخراج کرد. فیشر یکی از تاثیر گذارترین دانشمندان قرن بیستم بوده است. یافته های جدید بر پایه مفاهیمی استوارند که او ابداع کرده است مانند p یا تحلیل واریانس و... او روشی یافت که از طریق آن می شد با داشتن نتایج سفرهای اکتشافی جانوران جدید و تعداد گونه های جانوری موجود در زمین را که هنوز کشف نشده بود تخمین زد. مانندتعداد پروانه های کشف نشده یا مطرح کردن نظریه کرانه ای که به واسطه آن می توان رویداد های گذشته نظیر سیل ها یا زمین لرزه ها و برآورد احتمال وقوع رویدادها در طی هزاران سال اینده را نشان داد.
وی در سال1890 در لندن به دنیا آمد و در خانواده آنها کسی به مقوله های علمی تمایل نشان نداده بود. وی این مهارتها و علاقه مندی به اعداد را در سنین پائین از خود نشان داد. البته چشمهای فیشر بسیار ضعیف بود و در سن نوجوانی این ضعف فعالیت های وی را محدود می کرد به طوریکه به توسعه پزشکان نمی توانست در نور مصنوعی کار کند پس مجبور شد تا به جای استفاده از کاغذ و قلم تنها از ذهن خود برای تصویر کشیدن مسائل کمک بگیرد. برای این کار روشهای هندسی مخصوصی را ابداع کرد که سایر ریاضیدانان با روشهای عادی از حل مسائل درمانده بودند. در دانشگاه، وی در زمینه ریاضیات و زیست شناسی معلوماتی فراتر از هم سن و سالان خود داشت.
دانشمندان ظهور روشهای آماری را احساس می کردند که برای آزمون نظریات آنها مفید واقع می شود. ولی کاربردی شدن آن مستلزم حجم زیادی داده ها برای بدست آورد نتایج قابل احتمال بود که آنها در اختیار نداشتند. فیشر تصمیم گرفت تا راههایی برای استخراج قابل اعتماد ترین نتایج از میان حجم کم داده ها بیابد. کلید این کار، بیرون کشیدن بیشترین حجم ممکن اطلاعات از میان داده های موجود است. قاعده ریاضی «احتمال حداکثر» و سپس «آماره های کافی»را یافت. محصولات کشاورزی – روش تحلیل واریانس این امکان را فراهم اورد تا با انجام یک ازمایش بتوان همزمان به سئوالهای زیادی پاسخ بدهد در هر آزمایش تنها یک عامل را می توان بررسی کرد و سایر عوامل راثابت نگه داشت.
از کتاب علمی وی می توان روشهای آماری برای پژوهشگران را نام برد. این کتاب موهبتی الهی بود برای تحلیل داده ها و علی رغم انتقادها، روشهای وی به شکل گسترده ای مورد استفاده قرار گرفت و«آزمایش معنی دار بودن» برای کنترل نتیجه بر حسب واقعیت یا شانس بیشتر مورد تایید قرار گرفت. چرا که فیشر «مقدار p » را ابداع کرد که «یک به 20» عنوان شد و در تمام آزمایشها تنها زمانی نتیجه قابل اعتنا بود که مقدار p آن مشخص شده باشد.

 مردی که به علت بینایی بسیار ضعیف نمی توانست به میدان جنگ برود ، با ماندن در کتابخانه وآزمایشگاه قوانینی را پی ریزی کرد که دنیای علوم تجربی را معنی دار کردند . برخی ازیافته های فیشر آنچنان شگفت انگیزند که بیشتر به سحر و جادو می مانند تا ریاضیات. او روشی را یافت که از طریق آن می شد با داشتن نتایج سفرهای اکتشافی برای یافتن جانوران جدید ، تعداد گونه های جانوری موجود در زمین را که هنوز کشف نشده اند ، تخمین زد . او همچنین یکی از پیشتازان ((نظریه مقدار کرانه ای)) است .با استفاده از این نظریه ، می توان نتایج رویدادهای گذشته - نظیر زمین لرزه ها - را برای برآورد احتمال وقوع شدیدترین رویداد از این نوع  طی هزار یا حتی ده هزار سال آینده ، به کار گرفت . حتی تصوراینکه چنین پرسش هایی می توانند پاسخ داشته باشند ، نیازمند خلاقیت و نبوغی سطح بالاست .اما فیشر این نبوغ را از کجاآورده بود ؟

بدون شک پیشینه خانوادگی او در این مورد هیچ تأثیری نداشته است . فیشر در سال 1890 ، در فینچلی شرقی در لندن به دنیا آمد . پدر او متصدی حراج اشیاء هنری بود و به جز یکی از عمو هایش که در کمبریج ریاضیات خوانده بود، در خانواده آنها کسی به مقوله های علمی تمایل نشان نداده بود .اما رونالد نشانه های سنتی مهارت های ریاضی را که علاقه مندی به اعداد در سنین پایین بود ، نشان داده بود . در مدرسه نیز استعداد او خیلی زود خود را نمایان کرد. اما در کنار آن ، نقصی نیز عیان شد که ممکن بود پیشروی او در مسیر دانش را آهسته کند ، اما برعکس ، در فعالیت های حرفه ای او نقشی مؤثر و ارزشمند داشت . چشم های فیشر بسیار ضعیف بودند و در سنین نوجوانی این ضعف بینایی به حدی رسید که اگر از عینک های با عدسی بسیار ضخیم استفاده نمی کرد ، تقریباٌ چیزی نمی دید . پزشک او نیز به او اخطار کرده بود که نباید زیر نور مصنوعی کار کند . این موضوع فیشر را مجبور کرد تا به جای استفاده از کاغذ و قلم ، تنها از ذهن خود برای به تصویر کشیدن مسائل کمک  بگیرد . در این میان ، او روش های هندسی مخصوصی را ابداع کرد که به او امکان می داد مسائلی را حل کند که سایر ریاضی دانان که از  روش های معمول استفاده می کردند ، از حل آن ها درمانده بودند. 

  با داشتن نتایج سفرهای اکتشافی برای یافتن جانوران جدید ، تعداد گونه های جانوری موجود در زمین را که هنوز کشف نشده اند ، تخمین زد . او همچنین یکی از پیشتازان ((نظریه مقدار کرانه ای)) است .با استفاده از این نظریه ، می توان نتایج رویدادهای گذشته - نظیر زمین لرزه ها - را برای برآورد احتمال وقوع شدیدترین رویداد از این نوع  طی هزار یا حتی ده هزار سال آینده ، به کار گرفت . حتی تصوراینکه چنین پرسش هایی می توانند پاسخ داشته باشند ، نیازمند خلاقیت و نبوغی سطح بالاست .اما فیشر این نبوغ را از کجاآورده بود ؟

لينک      نظرات ()      

مطالب اخير
لينکهاي مفيد